 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
Met transactie wordt bedoeld: de wisselwerking tussen mensen, hoe we op elkaar reageren. We kunnen inzicht krijgen in wat we doen en waarom we het doen. En op basis daarvan keuzes maken, bv. dat we iets willen veranderen. Enkele belangrijke uitgangspunten van de transactionele analyse zijn:
We kunnen vanuit verschillende ego-posities ageren en reageren:
- vanuit de Ouder:
Ieder van ons draagt het voorbeeld in zich mee van hoe onze ouders/opvoeders dachten, voelden en deden. Dit 'deel' van ons bepaalt voor een groot deel onze waarden en normen, wat 'moet' en wat 'mag' (of juist niet). - vanuit het Kind:
Ieder van ons draagt ook in zich mee hoe we ons als kind voelden, dachten en gedroegen. Dit 'deel' van ons heeft vooral te maken met onberedeneerde gevoelens. Want een kind voelt voordat hij kan denken. - vanuit de Volwassene:
Dan (re)ageer je zoals je nu bent, op basis van alles wat je geleerd hebt, met gebruikmaking van alle mogelijkheden die je als volwassene ten dienste staan.
De Ouder- en Kind-egoposities kunnen zowel positieve als negatieve invloed uitoefenen. Je kunt elk moment van ego-positie veranderen. Mensen hebben erkenning/ herkenning/ bevestiging nodig. Deze kunnen positief zijn: het schouderklopje en de complimenten die je krijgt. Ze kunnen ook negatief zijn: de berispingen die je krijgt. Een positieve erkenning werkt stimulerend, een negatieve bevestiging is niet leuk, maar altijd nog beter dan helemaal géén erkenning.
Iedereen heeft in zijn vroege jeugd al een levensscript gemaakt. Het kind bepaalt al vroeg, op basis van zijn gevoelens over zijn ervaringen:
- zo ervaar ik mezelf,
- zo stel ik me op naar anderen,
- zo gedragen anderen zich naar mij,
- zo reageer ik op omstandigheden en
- dat heb ik te verwachten.
Iemand met een positief zelfbeeld en positieve verwachtingen zullen vooral stimulerende dingen opmerken, waardoor hun verwachtingen bevestigd worden. Zij voelen zich winnaar.
Iemand met een negatief zelfbeeld en negatieve verwachtingen zullen vooral afbrekende dingen opmerken die hun verwachtingen bevestigen. Zij voelen zich verliezers of slachtoffers.
Transactionele analyse gaat ervan uit dat:
- mensen oké zijn, hoewel ze soms dingen doen die niet oké zijn.
- de relatie met de cliënt is gebaseerd op gelijkwaardigheid en gedeelde verantwoordelijkheid.
- ieder mens is in staat zelfstandig te denken, te voelen en te handelen.
- je kunt beslissingen op basis van je levensscript herzien.
- mensen nemen beslissingen en bepalen daardoor voor een groot deel hun eigen lot. Verandering is mogelijk door actief nieuwe keuzes te leren maken.